Historia nazwy domeny

Wpisują je Państwo codziennie, nie zastanawiając się nad tym: weboke.nl, wikipedia.org, google.com. Ale skąd właściwie bierze się taka nazwa domeny? Kto wymyślił, że komputery powinny mieć nazwy, które rozszerzenie pojawiło się jako pierwsze i która nazwa domeny była numerem jeden na całym świecie? W tym artykule zabieramy Państwa w podróż od telefonu na biurku w Kalifornii do ponad 400 milionów nazw domen, które istnieją dzisiaj. Po drodze spotkamy podkładkę pod piwo, komputer wielkości lodówki i Holendra, który ręcznie zarejestrował dziesięć tysięcy nazw domen.

Przed nazwą domeny: jedna lista dla całego internetu

W latach siedemdziesiątych internet jeszcze nie istniał. Był ARPANET, sieć kilkudziesięciu komputerów należących do uniwersytetów i amerykańskiego Departamentu Obrony. Każdy komputer miał numer, a ponieważ nikt nie jest w stanie zapamiętać numerów, otrzymały one również nazwy. Nazwy te znajdowały się w jednym pliku tekstowym: HOSTS.TXT.

Plik ten prowadziła Elizabeth „Jake” Feinler wraz ze swoim zespołem z Network Information Center w SRI w Kalifornii. Ktoś chciał podłączyć nowy komputer lub zmienić nazwę? Musiał wtedy zadzwonić do NIC w godzinach pracy, a Jake lub ktoś z jej współpracowników wpisywał zmianę. Następnie każdy komputer w sieci musiał ponownie pobrać cały plik. Dopóki komputerów było kilkaset, działało to doskonale. Około 1983 roku komputerów było już tak wiele, że plik zmieniał się niemal codziennie, nazwy wchodziły sobie w drogę, a samo pobieranie pochłaniało sporą część ruchu w sieci.

1983: Paul Mockapetris rysuje drzewo

Rozwiązanie zaproponował Paul Mockapetris, badacz z University of Southern California. W listopadzie 1983 roku opisał Domain Name System w dwóch dokumentach, RFC 882 i RFC 883. Jego kolega Jon Postel, który prowadził rejestr numerów i nazw internetu, poprosił go o połączenie pięciu konkurencyjnych propozycji w jeden system.

Pomysł Mockapetrisa jest w gruncie rzeczy bardzo prosty: zamiast jednej listy, którą wszyscy muszą zarządzać, tworzy się drzewo. Na samej górze znajduje się korzeń, pod nim rozszerzenia, a pod każdym rozszerzeniem nazwy. Każda gałąź odpowiada za swój własny fragment. Można to porównać z adresem pocztowym: kraj wie, które miasto, miasto wie, która ulica, ulica wie, który dom. Nikt nie musi znać wszystkich adresów na świecie, a mimo to poczta dociera. Z tego systemu korzystamy do dziś, przy miliardach zapytań dziennie. Sam SIDN, operator domeny .nl, odpowiada na około cztery miliardy zapytań dziennie.

Rok później czterech studentów z Berkeley napisało pierwsze oprogramowanie, dzięki któremu system naprawdę zadziałał: BIND. Jego późniejsza wersja działa do dziś na dużej części wszystkich serwerów nazw na świecie.

1 stycznia 1985: pierwsze rozszerzenia

Które rozszerzenie pojawiło się więc jako pierwsze? To remis. 1 stycznia 1985 roku jednocześnie uruchomiono pierwszych siedem rozszerzeń: .com, .net, .org, .edu, .gov, .mil i .arpa. Nazwy ustalono rok wcześniej w RFC 920, a wymyślił je zespół Jake Feinler: .com dla firm (commercial), .org dla organizacji, .edu dla uniwersytetów, .gov dla rządu amerykańskiego, .mil dla wojska. Był rok 1985, a internet był wciąż tak bardzo amerykański, że nikogo nie dziwiło, iż „rząd” oznaczał po prostu rząd Stanów Zjednoczonych.

Dopiero w listopadzie 1988 roku dołączyło ósme rozszerzenie, .int, na prośbę NATO. Potem przez dwanaście lat panowała cisza.

15 marca 1985: symbolics.com, pierwsza ze wszystkich

A teraz pytanie, na które wszyscy chcą znać odpowiedź: która nazwa domeny była pierwsza? To symbolics.com, zarejestrowana 15 marca 1985 roku przez Symbolics, firmę z Cambridge w stanie Massachusetts. Symbolics budowała tak zwane maszyny Lisp, komputery dla badaczy sztucznej inteligencji. Taka maszyna była mniej więcej wielkości lodówki. Ciekawy szczegół: ich komputery tworzyły animacje do kilku filmów z serii Star Trek, a firma jest wymieniona w powieści Jurassic Park.

Jak wyjątkowe to było, widać po tempie, które nastąpiło później. W całym 1985 roku zarejestrowano dokładnie sześć nazw domen .com: po Symbolics pojawiły się bbn.com (24 kwietnia), think.com (24 maja), mcc.com (11 lipca), dec.com (30 września) i northrop.com (7 listopada). W 1986 roku przyszła kolej na wielkie nazwy: xerox.com, hp.com, ibm.com, sun.com, intel.com i att.com. Apple zarejestrowało apple.com 19 lutego 1987 roku, Microsoft pojawił się dopiero 2 maja 1991 roku, amazon.com 1 listopada 1994 roku, a google.com 15 września 1997 roku. Co zabawne, facebook.com istniała już od 29 marca 1997 roku, osiem lat przed tym, jak Facebook ją kupił. W 1992 roku, siedem lat po starcie, nie było jeszcze nawet 15.000 nazw domen .com. Dziś jest ich ponad 166 milionów.

Samej firmy Symbolics od dawna już nie ma, ale nazwa domeny przetrwała. W sierpniu 2009 roku symbolics.com została sprzedana inwestorowi w nazwy domen i do dziś działa online jako mały pomnik.

Dla porządku: Skandynawowie twierdzą, że nordu.net jest najstarszą nazwą domeny na świecie, ponieważ istniała już 1 stycznia 1985 roku. Był to jednak dzień, w którym utworzono same rozszerzenia, a nordu.net była nazwą węzła sieciowego, a nie zwykłą rejestracją. Symbolics.com to pierwsza nazwa domeny, o którą firma naprawdę wystąpiła i którą otrzymała.

Pozostałe rozszerzenia również miały swoje pierwsze nazwy. 24 kwietnia 1985 roku pięć uniwersytetów jednocześnie otrzymało nazwę .edu (berkeley.edu, cmu.edu, purdue.edu, rice.edu i ucla.edu), w czerwcu 1985 roku css.gov stała się pierwszą nazwą rządową, a 10 lipca 1985 roku Mitre zarejestrowało pierwszą domenę .org: mitre.org.

Podkładka pod piwo w Amsterdamie: jak kraje otrzymały własne rozszerzenia

Wszystkie te rozszerzenia były amerykańskie. W Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) w Amsterdamie Teus Hagen i Piet Beertema uważali to za nieco dziwne. Hagen opowiedział w 2026 roku stacji NOS, jak to przebiegało: uznali .edu, .gov i .com za zbyt amerykańskie i naszkicowali na podkładce pod piwo rozszerzenia .nl i .be, wzorowane na kodach krajów umieszczanych na samochodach. Ponieważ Niemcy używają na samochodach tylko jednej litery (D), a to było za mało, wybrali dwie litery. „Na każdej ciężarówce widzę swój podpis”, mówi Hagen wciąż z dumą.

Oficjalną podstawą stała się istniejąca lista ISO z dwuliterowymi kodami krajów. Jon Postel przydzielał rozszerzenia krajowe według prostej zasady: kto pierwszy poważnie poprosił o rozszerzenie swojego kraju i był gotów wziąć za nie odpowiedzialność, ten je otrzymywał. W ten sposób w ciągu kilku lat podzielono cały świat, bez traktatu, bez zebrań, za pomocą e-maila.

Na papierze pierwszym rozszerzeniem krajowym było .us, utworzone 15 lutego 1985 roku. Następnie 24 lipca 1985 roku pojawiły się .uk i .gb (Brytyjczycy używali już w swojej sieci „uk” i nie chcieli przechodzić na oficjalny kod gb, który z tego powodu nigdy nie został wykorzystany), .il dla Izraela 24 października 1985 roku i .au dla Australii 5 marca 1986 roku. Te pierwsze rozszerzenia były jednak ograniczone lub jeszcze nie były faktycznie używane. Pierwszym rozszerzeniem krajowym poza Stanami Zjednoczonymi, które rzeczywiście zaczęło działać, było .nl.

25 kwietnia 1986: Holandia otrzymuje .nl

Piet Beertema, administrator systemów w CWI, wiosną 1986 roku wysłał formalny wniosek do Jona Postela. Spodziewał się długiej procedury. Dwa tygodnie później otrzymał odpowiedź, która sprowadzała się do słów: zatwierdzone, proszę działać. Beertema był, jak sam mówi, „naprawdę oszołomiony”. Postel dopisał jeszcze, że Beertema jest pierwszą osobą, która zarejestrowała rozszerzenie krajowe. 25 kwietnia 1986 roku .nl stało się faktem.

1 maja 1986 roku Beertema zarejestrował pierwszą nazwę domeny .nl i, jak się Państwo zapewne domyślają, była to cwi.nl, dla jego własnego pracodawcy. Ta nazwa istnieje do dziś. Kto zajrzy do bazy whois SIDN, zobaczy zresztą datę 30 kwietnia, czyli holenderski Dzień Królowej. Wynika to z faktu, że w 2012 roku SIDN przeszedł na czas uniwersalny UTC, przez co wszystkie stare daty rejestracji przesunęły się o jeden dzień. Beertema upiera się, że był to 1 maja, a przecież był przy tym obecny.

Drugą nazwą .nl była hse.nl uczelni Hogeschool Eindhoven, zarejestrowana 17 maja 1986 roku. Pierwsze dziesięć nazw należało wyłącznie do uniwersytetów, szkół wyższych i instytutów badawczych. Pierwszą dużą firmą był Philips, z domeną philips.nl zarejestrowaną 24 września 1986 roku. Nie obyło się bez problemów: o nazwę Philips zgłosiło się kilka osób, a Beertema musiał sam zdecydować, kto ją otrzyma. W latach od 1986 do 1991 zarejestrowano łącznie niespełna sto nazw domen .nl.

Jak przebiegała taka rejestracja? Wniosek przychodził e-mailem, Beertema go czytał i ręcznie wpisywał nazwę do pliku tekstowego na swoim komputerze. Sam z przymrużeniem oka nazywał to „cutting-edge technology”. Przez dziesięć lat robił to w pojedynkę, łącznie około dziesięciu tysięcy nazw domen. Przygotował też zestaw „zrób to sam”, dzięki któremu koledzy z innych krajów europejskich mogli uruchomić własne rozszerzenie. W ciągu kilku lat niemal cała Europa miała swoje. 17 listopada 1988 roku o godzinie 14:28 podłączył ponadto Holandię, jako jeden z dwóch pierwszych krajów, do NSFNET, poprzednika internetu, jaki znamy dzisiaj. Nie bez powodu nazywany jest Godfather of .nl. Do dziś prowadzi stronę godfatherof.nl.

W 1996 roku praca w pojedynkę naprawdę przerosła Beertemę („trochę wymknęło się to spod kontroli”, mówił sam). Dlatego 31 stycznia 1996 roku CWI, SURFnet i NLnet założyły SIDN, Stichting Internet Domeinregistratie Nederland, która od tego czasu obsługuje wszystkie rejestracje .nl. Od 1 kwietnia 1996 roku za nazwę domeny .nl po raz pierwszy trzeba było płacić. Dopiero w 2003 roku również osoby prywatne mogły rejestrować nazwy domen .nl. Wcześniej trzeba było być wpisanym do holenderskiego rejestru handlowego (Kamer van Koophandel).

1991: sieć WWW rozsławia nazwę domeny

Do początku lat dziewięćdziesiątych nazwy domen były czymś dla badaczy i administratorów systemów. Zmieniło się to, gdy Tim Berners-Lee w CERN wymyślił World Wide Web i w 1991 roku udostępnił go publicznie. Nagle każdy miał powód, by zapamiętać adres, a nazwa domeny stała się marką. W 1995 roku rząd amerykański zdecydował, że rejestracja nie będzie już bezpłatna: Network Solutions mogło pobierać 100 dolarów za dwa lata. W 1998 roku powołano ICANN do zarządzania całym systemem, a w 2000 roku Verisign kupił firmę Network Solutions za 21 miliardów dolarów. Firmę, która w 1995 roku zmieniła właściciela jeszcze za 4,7 miliona dolarów.

Również w Holandii wszystko szło bardzo szybko. Milionowa nazwa domeny .nl została zarejestrowana 19 grudnia 2003 roku (verzeker-online-zelf.nl), dwumilionowa 10 sierpnia 2006 roku (shop4business.nl), pięciomilionowa w 2012 roku, a sześciomilionowa 18 czerwca 2020 roku (deyogiclub.nl). Obecnie istnieje ponad sześć milionów nazw domen .nl, co czyni .nl czwartym rozszerzeniem krajowym na świecie. Około siedemdziesięciu procent wszystkich holenderskich stron internetowych korzysta z nazwy .nl. Najdroższą nazwą domeny .nl w historii była vakantie.nl, sprzedana w 2007 roku za 2,5 miliona euro.

Nazwa domeny jako kopalnia złota

Tam, gdzie nazw jest niewiele, kwitnie handel. Najdroższą nazwą domeny o znanej cenie jest ai.com: sprzedana w 2025 roku za 70 milionów dolarów. Wcześniej na szczycie była voice.com, kupiona w 2019 roku za 30 milionów dolarów. Inne rekordowe transakcje: 360.com (17 milionów, 2015), chat.com (15,5 miliona, 2023), sex.com (13 milionów, 2010) i hotels.com (11 milionów, już w 2001 roku). Dla porównania: nową nazwę domeny .nl mogą Państwo zarejestrować w WebOké już za kilka euro. Trzeba tylko być szybszym od innych.

Nowe rozszerzenia: od .info do .amsterdam

Przez piętnaście lat istniały tylko pierwotne rozszerzenia i kody krajów. W listopadzie 2000 roku ICANN wybrał pierwsze nowe: .info, .biz, .name, .pro, .aero, .coop i .museum. W 2004 roku pojawiły się między innymi .mobi, .travel, .jobs i .cat (dla Katalonii, nie dla kotów). 5 maja 2010 roku uruchomiono pierwsze rozszerzenia w innym alfabecie, w języku arabskim dla Egiptu, Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratów Arabskich, a nieco ponad tydzień później dołączyło rosyjskie .рф.

Wielki przełom nastąpił w 2012 roku, gdy ICANN otworzył system dla każdego, kto miał dobry plan i zasobny portfel. Wpłynęło 1.930 wniosków. Pierwsze nowe rozszerzenia podpisano w lipcu 2013 roku, a w lutym 2014 roku jako pierwszy nowicjusz w alfabecie łacińskim wystartowało .guru. Holandia również wzięła w tym udział: .frl dla Fryzji istnieje od 22 sierpnia 2014 roku, a .amsterdam od 20 listopada 2014 roku. Obecnie istnieje ponad 1.200 rozszerzeń ogólnych, od .app do .zuerich.

Internet w liczbach

W połowie 2026 roku na świecie po raz pierwszy było ponad 400 milionów nazw domen: dokładnie 401,6 miliona. Z tego 166,6 miliona to domeny .com, a 148,6 miliona to rozszerzenia krajowe. Największym rozszerzeniem krajowym jest .de z ponad 17 milionami nazw; .nl z ponad sześcioma milionami zajmuje czwarte miejsce. Nieźle jak na podkładkę pod piwo.

A co z weboke.nl?

Oczywiście to sprawdziliśmy. Weboke.nl została zarejestrowana 22 kwietnia 2005 roku. To dokładnie trzy dni przed dziewiętnastymi urodzinami .nl i sześć dni przed powstaniem .eu: to rozszerzenie utworzono dopiero 28 kwietnia 2005 roku. Weboke.nl jest więc starsza od europejskiego rozszerzenia, starsza od Twittera i starsza od iPhone'a. W chwili naszej rejestracji istniało około półtora miliona nazw domen .nl, a dwumilionowa miała pojawić się dopiero ponad rok później. W porównaniu z cwi.nl jesteśmy młodzikami, ale w latach domenowych jesteśmy już szanowanymi dwudziestolatkami.

Historia w skrócie

• 1974: jeden plik tekstowy, HOSTS.TXT, zawiera wszystkie nazwy komputerów sieci ARPANET.
• Listopad 1983: Paul Mockapetris opisuje Domain Name System.
• 1 stycznia 1985: uruchomienie .com, .net, .org, .edu, .gov, .mil i .arpa.
• 15 lutego 1985: .us staje się pierwszym rozszerzeniem krajowym, na papierze.
• 15 marca 1985: symbolics.com, pierwsza nazwa domeny na świecie.
• 25 kwietnia 1986: Holandia otrzymuje .nl, pierwsze działające rozszerzenie krajowe poza USA.
• 1 maja 1986: cwi.nl, pierwsza nazwa domeny .nl.
• 1991: World Wide Web sprawia, że nazwy domen stają się interesujące dla wszystkich.
• 1995: rejestracja po raz pierwszy staje się płatna, 100 dolarów za dwa lata.
• 31 stycznia 1996: SIDN przejmuje .nl od Pieta Beertemy.
• 1998: powstaje ICANN.
• 19 grudnia 2003: milionowa nazwa domeny .nl.
• 22 kwietnia 2005: weboke.nl.
• 28 kwietnia 2005: .eu.
• 5 maja 2010: pierwsze rozszerzenia w alfabecie innym niż łaciński.
• 2014: setki nowych rozszerzeń, w tym .frl i .amsterdam.
• 2026: ponad 400 milionów nazw domen na świecie, .nl kończy 40 lat.

Wszystkie rozszerzenia krajowe wraz z datą narodzin

Poniżej przedstawiamy wszystkie 248 rozszerzeń krajowych, które istnieją obecnie, od najstarszego do najmłodszego, wraz z datą, w której IANA (organizacja zarządzająca korzeniem internetu) utworzyła dane rozszerzenie. To moment, od którego po raz pierwszy można było rejestrować nazwy domen w tym rozszerzeniu; pierwsza prawdziwa nazwa pojawiała się zwykle w ciągu kilku dni lub miesięcy. Jeśli szukają Państwo konkretnego kraju, prosimy skorzystać z funkcji wyszukiwania w przeglądarce (Ctrl+F lub Cmd+F).

Źródła

• SIDN: 40 lat domeny .nl oraz kamienie milowe SIDN
• NOS: Czterdzieste urodziny .nl
• IANA Root Zone Database (daty utworzenia wszystkich rozszerzeń, stan na październik 2026)
• Wikipedia: najstarsze nazwy domen, Domain Name System i .nl
• Verisign Domain Name Industry Brief, drugi kwartał 2026

Chcą Państwo dowiedzieć się więcej? Zapraszamy na bezpłatny kurs Wybór i zarządzanie nazwą domeny, lekcja 1.1 Co Państwo otrzymują, rejestrując nazwę domeny.